Και τελικά τι είναι αυτός ο αυτισμός γιατρέ;

"Καλύτερα να μην κάνουμε τώρα το MMR γιατρέ, να το κάνουμε αργότερα, να μεγαλώσει λίγο γιατί φοβάμαι τον αυτισμό που έχει ένα ανιψάκι μου".

 

Το πρώτο κομμάτι του τίτλου είναι αληθινή απάντηση που έχω λάβει όταν έχουμε ολοκληρώσει τον τρέχοντα εμβολιασμό και ανακοινώνω ότι το  επόμενο εμβόλιο στην μαμά. Επίσης συνοδεύεται και από την αλλαγή στο βλέμμα της και την εμφάνιση φόβου με το άκουσμα του εμβολίου, καθώς το έχει συσχετίσει εσφαλμένα με τον αυτισμό. Και δεν θα σταθώ εδώ στο γεγονός ότι δεν υπάρχει ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΚΑΜΙΑ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΙΛΑΡΑΣ, ΕΡΥΘΡΑΣ και ΠΑΡΩΤΙΤΙΔΑΣ με την εμφάνιση αυτισμού, αλλά θα πάω ένα βήμα παραπέρα και θα μιλήσω αρχικά για το τι είναι ο αυτισμός και ποια είναι τα αίτιά του.

 

Αρχικά, όλοι μας έχουμε ανάγκη να αλληλεπιδρούμε με το γύρω μας περιβάλλον και τους άλλους ανθρώπους. Αυτό, που εκ πρώτης όψεως είναι απλό, δεν είναι και τόσο. Είναι μια τρομερά σύνθετη διαδικασία που απαιτεί εκτός από ένα φυσιολογικό ανατομικά νευρικό σύστημα και να είναι φυσιολογικά λειτουργικό. Και είναι κάτι που έρχεται σταδιακά στην ζωή ενός ανθρώπου και το μαθαίνει, όταν το φυσιολογικό νευρικό σύστημα αλληλεπιδρά καλά με το λειτουργικό νευρικό σύστημα. Έτσι το νεογνό των ημερών μόνο κλαίει, στο δεύτερο μήνα ζωής το μωράκι γελάει κοινωνικά - βλέπει το γέλιο στα 20 εκατοστά και σου γελάει πίσω, στους 3 μήνες και μετά βάζει έντονα τα χέρια στο στόμα, στους 4 μήνες στηρίζει το κεφάλι και κοιτάει περίεργα γύρω γύρω, στους 11 μήνες αρχίζει να στηρίζεται όρθιο και να κοιτάει δεξιά και αριστερά με περιέργεια, εκδηλώνει χαρά με ότι του αρέσει - και άλλα πολλά που έχετε δει στα μωράκια σας. Γενικά φυσιολογικό φαινόμενο της ανάπτυξης χαρακτηρίζεται από άξονες, όπως είναι ο άξονας της αδρής κινητικότητας (τρέχω, παίζω, ρίχνω ακόντιο), της λεπτής κινητικότητας (πιάνω μολύβι, γράφω στο χαρτί, στον υπολογιστή), ομιλία (τόσο το πόσο και πώς μιλάω όσο και το πόσο καλά καταλαβαίνω), γνωσιακή λειτουργία (ικανότητα να λύνω προβλήματα), άξονας συμπεριφοράς (ικανότητα να ακολουθήσω εντολές και να πραγματοποιήσω ένα καθήκον), κοινωνικο-συναισθηματικός άξονας (ικανότητα να έρχομαι σε επαφή με άλλους ανθρώπους, να αλλάζω με βάση τις περιστάσεις γύρω μου και να εκφράζω συναισθήματα) καθώς και τον άξονα της συμπεριφοράς αυτο-βοήθειας (προσωπική υγιεινή, ντύσιμο κτλ). Αν όλα πάνε καλά ο άνθρωπός σταδιακά μαθαίνει να μιλάει, και να ξεδιπλώνει το σύνολο των δεξιοτήτων που χρειάζονται για να φτάσει μια στιγμή στα 40 χρόνια να γράφει αυτό το κείμενο, αν και το εγκεφαλικό μπορεί να πλησιάζει και να χάσει κάτι από τα παραπάνω.

 

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αφορούν την φυσιολογική ανάπτυξη του ανθρώπου. Δυστυχώς όμως κάτι από τα παραπάνω μπορεί να πάει στραβά. Όταν κάτι δεν πάει καλά στο μωράκι και αυτό οδηγήσει στην διακοπή της  φυσιολογική ανάπτυξης του βρέφους στον κοινωνικο-συναισθηματικό άξονα και τον άξονα της συμπεριφοράς τότε το μωράκι πάσχει από διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, όπως είναι και η σύγχρονος ορισμός. Ο όρος φάσμα έχει δοθεί γιατί κάποια παιδάκια μπορούν να έχουν λίγα και ήπια συμπτώματα και κάποια άλλα πολύ σοβαρά, οπότε ανάλογα με την ένταση της διαταραχής, υπάρχει και αντίστοιχη ταξινόμηση της βαρύτητάς της.

Πόσος συχνές είναι οι διαταραχές του φάσματος του αυτισμού;

Εδώ δεν είναι σαφή τα πράγματα. Ανάλογα με τον ορισμό, την χώρα και το έτος της μελέτης έχει διαπιστωθεί ότι μπορούν να αφορούν από 1 έως 10 στα 1000 παιδιά. Επίσης γεγονός είναι ότι έχει αυξηθεί η συχνότητα εμφάνισής του, αν και σε αυτό ενοχοποιείται πολύ η βελτίωση της φροντίδας για το παιδί και η καλύτερη παρακολούθησή του.

 

Έτσι λοιπόν ο επίσημος ορισμός των διαταραχών του φάσματος του αυτισμού χαρακτηρίζεται από διαταραχή στην κοινωνική επικοινωνία και αλληλεπίδραση του παιδιού καθώς και στην εμφάνιση περιορισμένων, επαναλαμβανόμενων προτύπων συμπεριφορών, ενδιαφερόντων ή δραστηριοτήτων. Και αυτό διαβάζει ο γονιός στο διαδίκτυο στα άπειρα site και βλέπει το παιδί του να χτυπά το κεφάλι έντονα ή να παίρνει ένα παιχνίδι και να κάνει το ίδιο συνέχεια και τρομάζει ότι έχει κάτι! Δεν είναι έτσι ευτυχώς. Η διαταραχή είναι διάχυτη και αφορά το σύνολο των συμπεριφορών και μεμονωμένες συμπεριφορές δεν αξιολογούνται, καθώς είναι απόλυτα φυσιολογικές. Κάθε γονιός έχει δικαίωμα να ανησυχεί και να με ενημερώνει για κάθε τι που τον προβληματίζει αλλά η αρχική αξιολόγηση γίνεται από μένα και η τελική από ειδικό παιδίατρο-αναπτυξιολόγο. Δεν είναι λίγες οι φορές που πολλές δασκάλες στα προ-νηπια και τα νήπια έχουν τρομοκρατήσει γονείς ότι το παιδί τους δεν μιλάει καλά και δεν συνεργάζεται και θέλει έλεγχο για αυτισμό. Σε μια δε περίπτωση παιδιού μου η δασκάλα είπε ξεκάθαρα στην μητέρα ότι το παιδί είναι αυτιστικό και δεν ντράπηκε να αγχώσει μια μητέρα και να μπούμε στην διαδικασία έλεγχου τσάμπα!

 

Έτσι λοιπόν, επειδή οι διαταραχές του φάσματος του αυτισμού δεν είναι πνευμονία να έχουν σαφή παθολογικά ευρήματα όπως ο πυρετός και σαφή διάγνωση μέσω της ακτινογραφίας θώρακα, αλλά αποτελούν μια ομάδα συμπτωμάτων, που μεμονωμένα ή και σε συνδυασμό να τα έχουν και φυσιολογικά παιδιά, τρομάζουν πολύ τον γονιό. Δεν είναι αμυγδαλίτιδα που να προβάλλει με έντονο πυρετό και να του λέει ότι πρέπει να πάει το παιδί του στο παιδίατρο γιατί είναι άρρωστο. Έχει μια ομάδα συμπτωμάτων και χαρακτηριστικών που μπορούν να τα έχουν και υγιέστατα παιδιά και να υπάρχουν για καιρό μέχρι να γίνουν αρκετά και να ανησυχήσουν το γονιό για να μου το πει. Σημαντικό είναι αρχικά να κρατήσετε το εξής: Οτιδήποτε σας ανησυχεί στην συμπεριφορά του παιδιού σας θα σας πρέπει να μου το αναφέρετε στην τακτική μας επίσκεψη. Εκεί θα μπορέσω να το αξιολογήσω ώστε να δω αν είναι ανησυχητικό ή όχι και να θέλει περαιτέρω παρακολούθηση.

Συχνές ερωτήσεις

για το άρρωστο παιδί

Το μωράκι μου κλαίει ασταμάτητα! Τι μπορώ να κάνω για να το βοηθήσω;

Όπως όλοι σας καταλαβαίνετε, αναφέρομαι στους κολικούς, μια κατάσταση που σύμφωνά με τις μελέτες θα αγγίξει ένα στα τρία μωράκια μέχρι να γίνουν τεσσάρων μηνών. Και ξεκινάμε με το πολύ απλό ότι όλα τα βρέφη, είτε έχουν είτε δεν έχουν κολικούς, κλαίνε περισσότερο τους τρεις πρώτους μήνες της ζωής τους από ότι σε όλη την υπόλοιπη παιδική ηλικία.

Τρίτη μέρα με πυρετό. Δεν θα πάρει αντιβίωση το παιδί μου;

Θα σταθώ σε ένα λυπηρό φαινόμενο που χαρακτηρίζει την ελληνική πραγματικότητα και είναι η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών. Αφορμή σε αυτό αποτελεί η για μια ακόμα φορά που έχω ακούσει το «καλά, το παιδί κάνει δυο ημέρες πυρετό, δεν θα πάρει αντιβίωση;» και το κλασικό «βήχει τόσες μέρες και δεν θα πάρει αντιβίωση;»...

To μωράκι μου βάζει το δάκτυλο στο στόμα. Πώς θα το σταματήσω;

Ο θηλασμός του δακτύλου, της χούφτας και της πιπίλας αποτελεί μια φυσιολογική συνήθεια  που χαρακτηρίζει σχεδόν στο 100% των βρεφών και των νηπίων.  Η συνήθειες αυτές αποτελούν το πρώιμο βήμα στην ικανότητα του βρέφους για ρύθμιση των συναισθημάτων του, ενώ το βοηθούν να χαλαρώνει και να αισθάνεται άνετα και ασφαλές.

Συχνές ερωτήσεις

για το υγιές παιδί

Κάνει ένα μωράκι να παίζει με tablet και να βλέπει τηλεόραση;

Αυτή είναι μια ερώτηση που ακούω πολύ συχνά στο ιατρείο μου. Διαφορετική εκδοχή της είναι η απορία που βλέπω στο βλέμμα των γονέων όταν τους λέω ότι υπάρχει επιστημονική οδηγία που συστήνει ένα βρέφος και νηπιάκι να μην βλέπει τηλεόραση ή να μην χρησιμοποιεί εφαρμογές για κινητό και tablet πριν την ηλικία των 18 μηνών.

Από την πάνα στην τουαλέτα. Πότε και πώς;

Η εκπαίδευση στην χρήση της τουαλέτας αποτελεί ένα πολύ σημαντικό στάδιο στην ζωή τόσο του παιδιού, όσο και των γονέων του. Για τους γονείς σηματοδοτεί την ελευθερία από την πάνα αλλά και το άγχος για την  μετάβαση από την πάνα στην τουαλέτα και τα  “ατυχήματα” που μπορεί να έχει το παιδί τους μέχρι να το πετύχει.

Πώς φροντίζουμε τα δοντάκια του μικρού παιδιού μας;

Αρκετοί γονείς, μόλις βγουν (ανατείλουν) τα πρώτα δοντάκια του μωρού τους αρχίζουν να έχουν ερωτήματα σχετικά με την φροντίδα τους και γενικά την στοματική υγιεινή του παιδιού τους. Συχνά αναρωτιούνται ποια είναι η σωστή ηλικία που πρέπει να ξεκινήσουμε την φροντίδα των δοντιών του παιδιού.

Επιστροφήστην αρχή